ΜΟLE

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ  ΜΟLE , N_A

1. Nα υπολογιστούν οι απόλυτες μάζες  των παρακάτω ουσιών:

α) ατόμων :

H  :

O :

S :

C :

β) μορίων :

H₂O :

CO₂ :

H₂S :

2. Να υπολογιστεί ο αριθμός των σωματιδίων που περιέχεται σε  ποσότητα όση το Αr σε gr  για τα παραπάνω άτομα  ή το Μr σε gr για τα παραπάνω  μόρια.

H  :

O :

S :

C :

H₂O :

CO₂ :

H₂S :

Τι  παρατηρείτε ;

1 mol ατόμων είναι η ποσότητα ενός στοιχείου που περιέχει 6,02×10²³ άτομα του στοιχείου. Το mole ατόμων έχει μάζα σε γραμμάρια όσο η σχετική ατομική μάζα Αr (ατομικό βάρος) του στοιχείου.

1 mol μορίων είναι η ποσότητα ενός στοιχείου ή μίας μοριακής χημικής ένωσης που περιέχει 6,02×10²³ μόρια του στοιχείου ή της χημικής ένωσης. Το mole μορίων έχει μάζα σε γραμμάρια όσο η σχετική μοριακή μάζα Μr (μοριακό βάρος) του στοιχείου ή της χημικής ένωσης.

Ορισμός

Το mole είναι η ποσότητα ύλης ενός σώματος που περιέχει τόσες στοιχειώδεις οντότητες όσα είναι τα άτομα σε  12 gr καθαρού  άνθρακα-12 (¹²C).

Στην ποσότητα αυτή του άνθρακα-12 (¹²C) περιέχονται 6,02×10²³ άτομα άνθρακα.

Ο αριθμός αυτός ονομάζεται αριθμός Avogadro, αποτελεί φυσική σταθερά και συμβολίζεται με Ν_Α.

Το mole είναι η ποσότητα Ν_Α διακεκριμένων, ομοίων μεταξύ τους, στοιχειωδών οντοτήτων (ατόμων,   μορίων,   ιόντων,   ηλεκτρονίων,   φωτονίων   ,    στοιχειωδών  φορτίων   κ.τ.λ).

1 mol ατόμων περιέχει Ν_Α άτομα και ζυγίζει Αr σε gr

1 mol μορίων περιέχει Ν_Α μόρια και ζυγίζει Μr σε gr

3. Nα υπολογιστούν τα παρακάτω :

1 mol ατόμων  Η περιέχει ………………………. Και ζυγίζει ………………………….

5 mol ατόμων  Η περιέχουν ………………………. Και ζυγίζουν ………………………….

1 mol ατόμων  Ο περιέχει ………………………. Και ζυγίζει ………………………….

5 mol ατόμων  Ο περιέχουν ………………………. Και ζυγίζουν ………………………….

1 mol μορίων  Η₂ περιέχει ………………………. Και ζυγίζει ………………………….

5 mol μορίων  Η₂ περιέχουν ………………………. Και ζυγίζουν ………………………….

32 gr S     είναι …………………….και   περιέχει ……………………………………..

160 gr Ο₂   είναι …………………….και   περιέχουν ……………………………………..

72  gr Η₂ Ο   είναι …………………….και   περιέχουν ……………………………………..

220 gr CΟ₂   είναι …………………….και   περιέχουν ……………………………………..

Tα 5 mol ΝΟ₂ ζυγίζουν ……………………… και περιέχουν …………………………..

Tα 8 mol SO₃ ζυγίζουν ……………………… και περιέχουν …………………………..

Tα 5 mol ΗΝΟ₂ ζυγίζουν ……………………… και περιέχουν …………………………..

Tα 4Ν_Α μόρια ΝΗ₃ είναι …………………………..και ζυγίζουν …………………………

Tα 6Ν_Α μόρια Η₂S  είναι …………………………..και ζυγίζουν …………………………

Tα 5Ν_Α μόρια C₂H₆O είναι …………………………..και ζυγίζουν …………………………

ΣΧΕΤΙΚΗ ΑΤΟΜΙΚΗ ΜΑΖΑ (Ar) , ΣΧΕΤΙΚΗ ΜΟΡΙΑΚΗ ΜΑΖΑ (Μr)

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΧΕΤΙΚΗ ΑΤΟΜΙΚΗ ΜΑΖΑ  (Ar) , ΣΧΕΤΙΚΗ ΜΟΡΙΑΚΗ ΜΑΖΑ (Μr)

Ατομική μονάδα μάζας (1amu)  ορίζεται το………της……………του ατόμου…………..

Πρακτικά θα ισχύει: 1amu= μάζα 1……………..ή……………….

Ar λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη η ΜΑΖΑ ενός ΑΤΟΜΟΥ από το 1 amu . 

Μr λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη η ΜΑΖΑ  του ΜΟΡΙΟΥ του στοιχείου ή της χημικής ένωσης από το 1 amu .

Πολλά χημικά στοιχεία έχουν δεκαδικές τιμές Ar αντί για ακέραιες που θα περιμέναμε με βάση τον ορισμό. Αυτό συμβαίνει γιατί στη φύση τα χημικά στοιχεία υπάρχουν ως μίγμα δυο ή περισσοτέρων ισοτόπων τους πχ

Το χημικό στοιχείο χλώριο υπάρχει στη φύση ως μίγμα δύο ισοτόπων

του ³⁷CI με ποσοστό 25% και του ³⁵CI με ποσοστό 75% άρα:

Ar = 37*25/100 + 35*75/100 = 35,5

Παραδείγματα υπολογισμού Μr

Παράδειγμα 1:   Νερό H₂O  σχετικές ατομικές μάζες είναι H = 1 και O = 16

Μ r = (1*2) + 16 = 18 (Σχ. μοριακή μάζα του νερού)

Παράδειγμα 2:    Το θειικό οξύ H ₂SO₄     σχετικές ατομικές μάζες είναι H = 1, S = 32 και Ο = 16

Μ r = (1*2) + 32 + (4*16) =98  (Σχ. Μοριακή μάζα του θειικού οξέος)

Παράδειγμα 3: Υδροξειδίου του ασβεστίου Ca (OH)₂       σχετικές ατομικές μάζες είναι Ca = 40, H = 1 και O = 16

Μ r = 40 + 2 * (16 +1) =74

Υπολογίστε το Mr για τα παρακάτω χημικά στοιχεία και χημικές ενώσεις:

Οξυγόνο,

άζωτο,

Ιώδιο,

βρώμιο,

νιτρικό οξύ,

υδροξείδιο του νατρίου,

αμμωνία,

υδροχλώριο,

διοξείδιο του άνθρακα,

φωσφορικό αργίλιο.

Δίνονται Ar: H=1,  O=16 ,  N=14,  Br=80,   I=127,   Na=23,   Cl=35,5 ,   C=12 , Al=27,   P=31 . 

XHMIKEΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

Bασικές κατηγορίες Xημικών αντιδράσεων

Οι χημικές αντιδράσεις μπορούν να ταξινομηθούν σε δυο μεγάλες κατηγορίες.

Α) Αντιδράσεις οξειδοαναγωγής: είναι οι αντιδράσεις στις οποίες μεταβάλλεται ο αριθμός οξείδωσης ορισμένων από τα στοιχεία που συμμετέχουν.

Β)  Μεταθετικές αντιδράσεις: είναι οι αντιδράσεις στις οποίες δεν μεταβάλλεται ο αριθμός οξείδωσης σε κανένα από τα στοιχεία που συμμετέχουν.

Οξείδωση : Aύξηση του αριθμού οξείδωσης

Αναγωγή: Eλάττωση του αριθμού οξείδωσης

Οξειδωτική ουσία (οξειδωτικό):η ουσία που προκαλεί την οξείδωση ενώ η ίδια ανάγεται δηλαδή ελαττώνεται ο αριθμός οξείδωσης της.

Αναγωγική ουσία (αναγωγικό): η ουσία που προκαλεί την αναγωγή ενώ η ίδια οξειδώνεται δηλαδή αυξάνεται ο αριθμός οξείδωσης της.

Α) Αντιδράσεις οξειδoαναγωγής

i) Αντιδράσεις σύνθεσης

C   +   O₂    →     CO₂

ii) Αντιδράσεις αποσύνθεσης - διάσπασης

2HgO      →    2Hg    +   O₂

ΚClO₃       →    KCl  + 3/2O₂

iii) Αντιδράσεις απλής αντικατάστασης

Σε αυτές τις αντιδράσεις ένα στοιχείο (μέταλλο ή αμέταλλο) που βρίσκεται σε ελεύθερη κατάσταση αντικαθιστά ένα άλλο στοιχείο που βρίσκεται σε μια χημική ένωση.

Απαραίτητη προϋπόθεση:   Για να πραγματοποιηθεί η αντίδραση πρέπει το ελεύθερο στοιχείο να είναι πιο δραστικό (αριστερά) από αυτό που πρόκειται να αντικαταστήσει.

Σειρά δραστικότητας μετάλλων:

Κ, Βα, Ca, Na, Mg, Al, Mn, Zn, Cr, Fe, Ni, Sn, Pb, H_2, Cu, Hg, Ag, Pt, Au

Σειρά δραστικότητας  αμετάλλων:

              F_2, Ο_{3 ,} Cl_{2 ,}   Br_2,  O_2,  I_2,   S

Zn  +   CuSO₄       →      Zn SO₄       +    Cu

Cu  +   FeCl₂    ΔΕΝ ΓΙΝΕΤΑΙ     

Όταν το μέταλλο έχει πολλούς αριθμούς οξείδωσης τότε εμφανίζεται στα προϊόντα με τον μικρότερο αριθμό οξείδωσης. Εξαιρείται ο Cu που μετατρέπεται σε Cu ⁺².

Β) Μεταθετικές αντιδράσεις

i)       Αντιδράσεις διπλής αντικατάστασης

Είναι οι αντιδράσεις μεταξύ δυο ηλεκτρολυτών μέσα σε υδατικά διαλύματα κατά τις οποίες γίνεται ανταλλαγή των ιόντων τους.

Για να πραγματοποιείται μια αντίδραση διπλής αντικατάστασης πρέπει κάποιο απο τα προϊόντα

α) να καταβυθίζεται ως ίζημα

              ή

β) να απομακρύνεται ως αέριο

              ή

γ) να είναι ελάχιστα  ιοντιζόμενη ένωση (ασθενής ηλεκτρολύτης)

 Τα κυριότερα ιζήματα που συναντάμε στις αντιδράσεις διπλής αντικατάστασης είναι:

ΆΛΑΤΑ	Ιζήματα	Εκτός από τα...
Ανθρακικά (CO3-2) Φωσφορικά (PO4-3)	Όλα Όλα	Κ+, Νa+,NH4+
Θειούχα (S2-)	Όλα	Κ+, Νa+,NH4+ Mg2+,Ca2+,Ba2+
Αλογονούχα (Χ-)	AgX,PbX2,CuX	Όλα τα υπόλοιπα
Θειϊκά (SO4-2)	CaSO4, PbSO4, ΒaSO4	Όλα τα υπόλοιπα
ΥΔΡΟΞΕΙΔΙΑ ΜΕΤΑΛΛΩΝ	Όλα	ΚΟΗ, ΝaOH Ca(OH)2, Ba(OH)2
OΞΕΑ	Η2SiO3	Όλα τα υπόλοιπα

Τα κυριότερα αέρια που συναντάμε στις αντιδράσεις διπλής αντικατάστασης είναι:

ΗF, HCl,  HBr ,HI, H₂S, HCN, CO₂, SO₂, NH₃

Προσοχή!!!

Οι ενώσεις Η₂CO₃, H₂SO₃, NH₄OH είναι ασταθείς. Για τον λόγο αυτό όταν σχηματίζονται ως προϊόντα στις αντιδράσεις διπλής αντικατάστασης στη θέση τους θα γράφουμε:

Η₂CO₃          →      CO_{2   +}   H₂O

 H₂SO₃         →       SO₂  +  H₂O

NH₄OH        →       NH_{3   +}    H₂O

ii)       Αντιδράσεις εξουδετέρωσης

• Βάση +  οξύ        →       Άλας   +   Η₂Ο

• Βάση  +  Όξινο οξείδιο    →       Άλας   +   Η₂Ο

•Βασικό οξείδιο  +  οξύ     →      Άλας   +   Η₂Ο

 • Βασικό οξείδιο  +  Όξινο οξείδιο     →      Άλας

ΠΙΝΑΚΑΣ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΟΡΓΑΝΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ

ΟΞΕΑ		ΒΑΣΕΙΣ M(OH)x	ΑΛΑΤΑ MxAy MxPy	ΟΞΕΙΔΙΑ
ΜΗ ΟΞΥΓΟΝΟΥΧΑ ΗxA	ΟΞΥΓΟΝΟΥΧΑ HxP			ΟΞΕΙΔΙΑ ΜΕΤΑΛΛΩΝ	ΟΞΕΙΔΙΑ ΑΜΕΤΑΛΛΩΝ
υδρο….	-ικό οξύ * -ώδες οξύ *	υδροξείδιο του…	…ούχο …ικό * …ώδες *	οξείδιο του…	διοξείδιο του… τριοξείδιο του… πεντοξείδιο του…
HCl υδροχλώριο	HNO3 νιτρικό οξύ	NaOH υδροξείδιο του νατρίου	NaCl χλωριούχο νάτριο	Na2O οξείδιο του νατρίου	N2O5 πεντοξείδιο του αζώτου
HF υδροφθόριο	HNO2 νιτρώδες οξύ	KOH υδροξείδιο του καλίου	CaCl2 χλωριούχο ασβέστιο	CaO οξείδιο του ασβεστίου	N2O3 τριοξείδιο του αζώτου
HBr υδροβρώμιο	H2SO4 θειικό οξύ	Ca(OH)2 υδροξείδιο του ασβεστίου	ZnSO4 θειικός ψευδάργυρος	PbO οξείδιο του μολύβδου	CO2 διοξείδιο του άνθρακα
HI υδροϊώδιο	H2SO3 θειώδες οξύ	Zn(OH)2 υδροξείδιο του ψευδαργύρου	Pb(NO2)2 νιτρώδης μόλυβδος	Al2O3 οξείδιο του αργιλίου	SO2 διοξείδιο του θείου
H2S υδρόθειο	H2CO3 ανθρακικό οξύ	Pb(OH)2 υδροξείδιο του μολύβδου	Al2S3 θειούχο αργίλιο	K2O οξείδιο του καλίου	SO3 τριοξείδιο του θείου
HCN υδροκυάνιο	H3PO4 φωσφορικό οξύ	Al(OH)3 υδροξείδιο του αργιλίου	KClO3 χλωρικό κάλιο	Fe2O3 οξείδιο του σιδήρου(ΙΙΙ)	P2O3 τριοξείδιο του φωσφόρου
	H3PO3 φωσφορώδες οξύ	AgOH Υδροξείδιο του αργύρου	Pb(ClO2)2 χλωριώδης μόλυβδος	FeO οξείδιο του σιδήρου (ΙΙ)	P2O5 πεντοξείδιο του φωσφόρου